Daily Archives: 27 Νοεμβρίου, 2012

Η συλλογική παραίσθηση των Χριστουγέννων

Η αμήχανη στιγμή που στην κεντρική πλατεία της πρωτεύουσας μιας χρεωκοπημένης χώρας στήνεται το χριστουγεννιάτικο δέντρο. Και γεμίζουν οι δρόμοι ψεύτικα αστέρια και γιρλάντες που γυαλίζουν και ακούγονται κάλαντα από τα ηχεία στις κολώνες της ΔΕΗ. Και φοράει ζεστά ρούχα ο κόσμος. Έφτασε.

Τις ίδιες μέρες ο πρωθυπουργός της χώρας και οι συνεργάτες του ταξιδεύουν στην Ευρώπη ζητώντας δανεικά με σκυμμένο κεφάλι. Έτσι νομίζει ο πολύς κόσμος, βέβαια, που δεν ξέρει πως επιτόπου καθόλου δεν σκύβει το κεφάλι κανείς, εφόσον οι συμφωνίες που πηγαίνει να κλείσει εξελίσσονται κατ΄ευχήν και κανένα λόγο δεν έχει να είναι στεναχωρημένος. Αυτό που ήθελε δεν ήταν να ξεχρεώσει και να περάσει καλύτερα ο άγνωστος πολίτης –παρήλθον οι χρόνοι που η πολιτεία τιμούσε τους γνωστούς και άγνωστους ήρωές της – αλλά ο ίδιος και οι φίλοι του, και αυτό επιτυγχάνεται μια χαρά. Στις μέρες μας όσοι κλείνουν συμφωνίες ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν και μόνο χαμένοι δεν βγαίνουν.

Οι άλλοι βγαίνουν χαμένοι, οι ήδη χαμένοι από χέρι και προ πολλού, που θα κάνουν Χριστούγεννα χωρίς θέρμανση, χωρίς δώρα, χωρίς ένα πιάτο φαΐ στο τραπέζι τη μέρα της γιορτής, χωρίς χαρά και ελπίδα. Αγωνιώντας. Αυτοί οι άνθρωποι είναι εκείνοι που, βλέποντας το στολισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο στην κεντρική πλατεία της πρωτεύουσας, πρόκειται να χαρούν. Έστω και στιγμιαία, έστω και κάποιοι από αυτούς, έστω χωρίς βάθος. Είναι πάντα ευχάριστο να μυρίζει η ατμόσφαιρα γιορτή. Να στραφταλίζει με ψεύτικη χρυσόσκονη, αφού στις μέρες μας σπανίζει η γνήσια θαλπωρή και το αληθινό χρυσάφι. Να νιώθει ο άνθρωπος πως κάτι σαν κατάνυξη πλησιάζει και του ζεσταίνει το χέρι και την καρδιά με το ωραίο, παραμυθένιο νόημά του. Να νομίζει.

Σε αυτό το σημείο κινδυνεύω να χαρακτηριστώ τo λιγότερο απλοϊκή και αφελής, μα δεν πειράζει. Είμαι μία από εκείνους που αγαπούν τα Χριστούγεννα, όπως και όλες τις γιορτές, και που χαίρονται με τις χρωματιστές μπάλες, τα γκι και τα χαζά αγιοβασιλάκια. Που λαχταρούν το πρώτο μελομακάρονο της χρονιάς και το γιορτινό κέικ που παραδοσιακά φτιάχνεται κάθε χρόνο στο πατρικό σπίτι. Χαίρομαι που είναι γιορτή, που υπάρχει πατρικό σπίτι, που η οικογένεια αντιστέκεται και προσπαθεί. Η γλαφυρή ατμόσφαιρα με κατευνάζει, χαμογελώ όταν βλέπω παιδιά με τριγωνάκια στα χέρια να λένε τα κάλαντα. Θυμάμαι πιο αθώες εποχές. Mπροστά σε μια φάτνη μπορώ να στέκομαι επί ώρες και να αφουγκράζομαι τις νοερές αναπνοές, να αφήνομαι να με υπνωτίζει το βλέμμα των ζώων. Να προσπαθώ να φανταστώ πώς είναι να σου θερμαίνουν το κορμί τα στάχυα και τα χνώτα των αλόγων. Να πιστεύω σε θαύματα.

Είμαι μία από εκείνους τους αμετανόητους που θα χαμογελάσουν περνώντας μπροστά από το χριστουγεννιάτικο δέντρο της πλατείας και για μια στιγμή θα ξεχαστούν και θα ελπίσουν. Αυτή είναι η προσωρινή ανακούφιση-δώρο των εορταστικών στολιδιών στους δρόμους της μεγαλούπολης, αυτός είναι και ο υπνωτιστικός χρησμός τους. Πολλοί θα πουν ότι σιχαίνονται την υποκρισία και το μάρκετινγκ των εορτών, άλλοι θα γελάσουν και θα αστειευτούν με την εμποροπανήγυρη των λαϊκών πάγκων με το μαλλί της γριάς, τις αστείες ψαλμωδίες και τα πλαστικά αστέρια της ευτέλειας και της υποτέλειάς μας. Δεν θα έχουν άδικο, ούτε κι εγώ όμως είμαι έτοιμη να παραδώσω αμαχητί το δικό μου δίκιο.

Πιστεύω πως για μια στιγμή όσοι το θέλουν πραγματικά, και όσοι για οποιονδήποτε λόγο το έχουν ανάγκη, έχουν και το δικαίωμα να παλιμπαιδίσουν αυτές τις μέρες της όποιας χαράς, να ξεχάσουν τα τι και τα πώς, και γύρω από το στολισμένο δέντρο της πλατείας να ανασάνουν έναν αέρα λυτρωτικό, που αν και ξέρουν πως δεν φυσάει πια εδώ, θα ήθελαν πολύ να ήταν ακόμη δικός τους. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχουν ανάγκη και δικαίωμα να προσποιηθούν. Και καλώς θα κάνουν να το κάνουν.

Το μόνο κακό είναι πως, φέτος περισσότερο από ποτέ, μέχρι κι εγώ η αμετανόητα παιδική, ρομαντική και απλοϊκή φύση, νιώθω μέσα μου την προσωρινότητα των πραγμάτων να με χτυπάει σαν σφυρί. Να με κλονίζει.

Λυπάμαι για όσους θα χαρούν με κείνο το χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Μαζί και για τον εαυτό μου. Λυπάμαι βαθιά για όσους ξεχαστούν για λίγο και χαμογελάσουν μπροστά του. Το χαμόγελό τους θα είναι ικανό να με κάνει χίλια κομμάτια. Λυπάμαι επειδή πίσω από εκείνο το χαμόγελο της γιορτής, πίσω από την αγνή αντανακλαστική κίνηση των παιδικών μας χρόνων, κρύβεται η λύπη της ενήλικης καθημερινότητας. Η επίγνωση του λάθους.

Λυπάμαι επειδή πίσω από την ανάγκη για διαφυγή από το παρόν κρύβεται ένα τσαλακωμένο μέλλον κι ένα τραυματισμένο παρελθόν. Λυπάμαι επειδή από όσους σταθούν μπροστά σε κείνο το δέντρο ελάχιστοι θα είναι εκείνοι που θα έχουν ένα δικό τους στο σπίτι. Κι όσοι κοιτάζουν τους πάγκους με τα γιορτινά εδέσματα κι αγοράζουν με μέτρο ένα κουλούρι ή έναν ζεστό λουκουμά, δεν ξέρω κατά πόσο θα έχουν ένα γλυκό να τους να περιμένει ανήμερα στον πάγκο της κουζίνας.

Υπάρχουν άνθρωποι που καταφέρνουν κι αντιστέκονται, προσωρινά ευνοημένοι από την τύχη ή τις συγκυρίες. Υπάρχουν όμως και κάτι άλλοι άνθρωποι, όχι απαραιτήτως διακριτοί με γυμνό ή απαίδευτο μάτι, που ακόμη κι αν δεν ζουν στο μετρό ή στους δρόμους, γυρνώντας στο σπίτι τους δεν θα έχουν εικόνες χαράς και ελπίδας μπροστά τους, παρά μόνο σκέψεις αγωνίας. Είναι αυτοί που περπατούν δίπλα μας στο δρόμο, που στριμώχνονται στο λεωφορείο ή στην ουρά, που ψωνίζουν λαχανικά στη λαϊκή ή βιβλία στον πάγκο. Δεν διαφέρουν σε τίποτα από τους υπόλοιπους, είναι ολόιδιοι με μας, με όλο τον κόσμο. Κι όμως, είναι αυτοί που ζουν στα όρια, τρεκλίζοντας ανάμεσα στην αβεβαιότητα του σήμερα και στο κατώφλι της αυριανής φτώχειας. Εκείνοι που δεν είναι ακόμα φτωχοί, αλλά κινδυνεύουν να γίνουν. Εγώ. Εσύ. Εμείς. Όλοι.

Με κάνουν και λυπάμαι όσοι περνάνε κάτω από το δέντρο της πλατείας και χαμογελούν. Μου φέρνουν μελαγχολία. Βλέπω σ΄ αυτούς την αδικία και το ράγισμα μιας λερωμένης εποχής όπου οι συμφωνίες στην Ευρώπη κλείνονται τη νύχτα στα σαλόνια και το πρωί βρίσκει τους ανυποψίαστους περαστικούς να μειδιούν κάτω από τα γιορτινά στολίδια μιας συλλογικής παραίσθησης που χωρίς αυτήν μπορεί και να ήταν εντελώς θλιμμένοι.

Με τσακίζει η επίγνωση πως χάρη σε μια αυταπάτη και μόνο γίνεται πλέον να νιώθει ευτυχισμένος κανείς. Ή μόνο χάρη στους ανθρώπους που στολίζουν τη ζωή του, αν είναι αρκετά τυχερός και τους έχει μέσα και γύρω του όπως πρέπει. Με κάνει και λυπάμαι η παραισθητική εικόνα του χριστουγεννιάτικου δέντρου στην πλατεία της αγαπημένης πόλης, που γύρω του περπατούν καλοπροαίρετοι άνθρωποι με βουρκωμένες καρδιές και τρύπια παπούτσια. Με ραγίζουν οι μελλοντικοί ηττημένοι. Το δέντρο που με κάνει και χαίρομαι για μια στιγμή με κάνει και δακρύζω χίλιες.

Αρέσει σε %d bloggers: